8 gedragingen bij vrouwen die onverwerkte emotionele wonden onthullen volgens de psychologie

“Ik ben nu eenmaal zo, heel dramatisch”,
“Ik geef mezelf altijd de schuld van alles”,
“Ik moet alles onder controle hebben of ik word er kapot van”.

En als we samen gaan verkennen, komen er verhalen naar boven over ontwaardering, emotionele verlating, symbolisch geweld of extreme eisende verwachtingen die hun stempel hebben gedrukt op hoe mensen zichzelf en anderen beleven.

Laten we deze gedragingen bekijken zonder oordeel, met veel nieuwsgierigheid en met een beetje gezonde humor, want wat je hebt meegemaakt was al zwaar genoeg om jezelf er nu ook nog mee te straffen 😊.

---

Wat zijn de emotionele oorsprongen van je dagelijkse gedragingen

Je huidige reacties ontstaan niet uit het niets.
De psychologie van trauma verklaart dat wanneer je opgroeit in een onvoorspelbare, kille, kritische of weinig liefdevolle omgeving, je geest strategieën begint te maken om emotioneel te overleven.

Enkele voorbeelden van zulke vijandige contexten:

• Families die bagatelliseren wat je voelt of je emoties belachelijk maken.


• Omgevingen waar je altijd een kritiek of verwijt verwacht.


• Relaties waar genegenheid alleen verschijnt als je aan bepaalde verwachtingen voldoet.


• Jeugdmomenten waarin niemand je beschermde, voor je opkwam of je valideerde.

Misschien heb je nooit iets meegemaakt dat jij zou noemen een “groot trauma”, maar je hebt wel een opeenstapeling van kleine, aanhoudende pijnpunten ervaren.
In de psychologie spreken we veel over herhaalde microwonden die hetzelfde effect achterlaten als een grote emotionele klap, alleen stiller.

Leuk weetje uit de neurowetenschap voor liefhebbers van de emotionele ingewanden van de hersenen 🧠:
Het lichaam bewaart “emotioneel geheugen” zelfs wanneer de bewuste geest de feiten niet meer helder herinnert. Daarom reageer je soms met een intensiteit die jezelf ook verrast. Je bent niet gek, je activeert een oud spoor.

---

Signalen van traumatische ervaringen bij volwassen vrouwen

Als de omgeving geen echte veiligheid bood, leerde je zenuwstelsel in constante alertheid te leven. Ook al bestaat dat gevaar nu niet meer, het lichaam gedraagt zich alsof dat wel zo is.

Uit de klinische praktijk zie ik vaak deze patronen bij veel vrouwen:

• Emotionele hyperwaakzaamheid: je analyseert elk gebaar, elke intonatie, je zoekt overal “tweede bedoelingen”.


• Felle zelfeisen: je hebt het gevoel dat je nooit genoeg doet, ook al bewonderen anderen je.


• De behoefte om koste wat kost aardig gevonden te worden: je bent zo bang voor afwijzing dat je je aanpast tot je bijna verdwijnt.


• Moeite met grenzen stellen: je krijgt schuldgevoelens bij nee zeggen, ook al ben je uitgeput.

In een sessie zei een patiënte tegen me:
“Als iemand boos op me wordt, lijkt het alsof de vloer onder me opensplijt”.

Dat valt niet zomaar onder “drama”.
Dat duidt vaak op een diepgewortelde angst voor verlating of emotionele bestraffing, vaak aangescherpt in de kindertijd.

Een klein astrologisch knipoogje, want ik werk ook met geboortehoroscopen ✨:
Bij vrouwen met een geschiedenis van emotioneel trauma komen vaak patronen voor met een erg gekwetste Maan of gespannen aspecten tussen Maan en Saturnus. Astrologie beschrijft de innerlijke verhaallijn, maar psychologie biedt de tools om die te transformeren.

---

Acht gebruikelijke gedragingen bij vrouwen met mogelijke traumatische oorsprong

Nu concreet: gedragingen die je misschien bekend voorkomen.
Als je jezelf in meerdere herkent, raak niet in paniek: het betekent niet dat je kapot bent, het betekent dat je je heel goed hebt aangepast aan iets heel moeilijks 💛.

• 1. Constant sorry zeggen
  Je zegt “sorry” omdat je ruimte inneemt, omdat je een vraag stelt, omdat je een seconde te laat antwoordt, bijna omdat je bestaat.
  Je voelt vaak dat je stoort of ongemakkelijk bent door alleen al aanwezig te zijn.
  Veelvoorkomende oorsprong: je groeide op met mensen die je de schuld gaven van hun gemoedstoestanden of die je bekritiseerden om kleine dingen. Je geest leerde: “als ik me snel verontschuldig, voorkom ik misschien conflict”.



• 2. Je prestaties bagatelliseren en toeschrijven aan geluk
  Als je wordt gefeliciteerd antwoord je: “valt wel mee”, “iedereen zou het kunnen”, “ik had geluk”.
  Je vindt het moeilijk te zeggen: “ik heb moeite gedaan, het is goed gelukt”.
  Typische oorsprong: er werd te veel van je gevraagd of je kreeg nooit oprecht erkenning. Je systeem leerde het compliment te wantrouwen en verwerpt het nu bijna automatisch.



• 3. Je verantwoordelijk voelen voor de emoties van anderen
  Als iemand verdrietig is, geef jij jezelf de schuld.
  Als iemand boos wordt, voel je dat jij iets fout hebt gedaan.
  Je past je hele leven aan zodat niemand van streek raakt.
  Waarschijnlijke oorsprong: als kind was je misschien mediator tussen volwassenen, je zorgde emotioneel voor je ouders of nam rollen aan die niet bij je leeftijd pasten. Je hersenen namen de overtuiging op: “als ik voor iedereen zorg, verlaten ze me misschien niet”.



• 4. Conflict vermijden, zelfs als dat betekent jezelf verraden
  Je gaat akkoord met plannen die je niet wilt, met oneerlijke afspraken, ongemakkelijke stiltes.
  Je slikt woorden, je slikt tranen, je slikt boosheid.
  Veelvoorkomende oorsprong: in je geschiedenis bracht conflict straf, geschreeuw, vernedering of het intrekken van liefde met zich mee. Vandaag associeert je lichaam elk meningsverschil met gevaar. Daarom geef je liever toe dan dat je het risico neemt het verband te verliezen.



• 5. Relaties in stand houden die onevenwichtig of onvoedend zijn
  Je geeft meer dan je ontvangt, je rechtvaardigt gebrek aan respect, je normaliseert dat de ander zich niet inzet.
  Je gelooft moeilijk dat je een wederkerige relatie verdient.
  Mogelijke oorsprong: als je eerste liefdesfiguren je met onverschilligheid, kilte of instabiliteit behandelden, nam je op dat “zo is liefde”. Giftigheid voelt vertrouwd, en gezond voelt soms vreemd of zelfs saai.



• 6. Schuld voelen wanneer je rust
  Als je stopt, verschijnt een stemmetje dat zegt: “je verspilt tijd”, “je zou iets nuttigs moeten doen”.
  Je kunt niet ontspannen zonder het gevoel te hebben gefaald.
  Waarschijnlijke oorsprong: je groeide op in een omgeving die alleen prestatie, productiviteit of opoffering waardeerde. Je leerde dat je waarde afhangt van wat je doet, niet van wie je bent.



• 7. Intense angst voor afwijzing of verlating
  Je vindt het moeilijk te geloven dat iemand blijft als je jezelf toont zoals je bent.
  Je accepteert kruimels van aandacht om de leegte maar niet te voelen.
  Typische oorsprong: je ervoer emotionele afwezigheid, dreigingen met verlating, zeer instabiele ouders of partners die zomaar verdwenen. Je zenuwstelsel raakt in paniek bij elk teken van afstand.



• 8. Altijd bezig moeten zijn om niet te voelen
  Een volle agenda, geen leegtes.
  Als je alleen bent en stilte valt, komen angst, verdriet of onrust omhoog.
  Veelvoorkomende oorsprong: je emoties deden zo’n pijn dat je geest een meesterstrategie ontwikkelde: “als ik niet stop, voel ik niet”. Het is een geraffineerde vorm van emotionele verdoving.

Afzonderlijk kunnen deze gedragingen als onschuldige trekjes lijken.
Het probleem ontstaat wanneer je ze constant herhaalt en je leven vol raakt met uitputting, angst en een chronisch gevoel van onvrede.

---

Hoe te weten of je gedrag voortkomt uit een emotioneel trauma

Goed nieuws: je hoeft niet elk detail uit je verleden te herinneren om te beginnen met helen.
Je kunt je heden observeren met sleutelvragen:

• Voelt deze reactie zwaarder dan de actuele situatie rechtvaardigt?


• Voel ik me een bang kind in het lichaam van een volwassene als iets gebeurt?


• Weet ik dat “het niet zo erg is”, maar reageert mijn lichaam alsof het enorm is?


• Herhaal ik hetzelfde soort relatie die me pijn doet, keer op keer?

Als je op meerdere vragen ja antwoordt, is het waarschijnlijk dat je huidige reactie verbonden is met een oude onverwerkte ervaring. Het gaat niet om overdrijven, maar om het feit dat je zenuwstelsel nog steeds in beschermingsmodus leeft.

Een klein oefeningetje dat ik vaak in sessie voorstel:

Als je een sterke reactie opmerkt, vraag jezelf zachtjes:
“Hoe oud voel ik me als ik zo reageer?”

Veel vrouwen zien een verrassende leeftijd: 6, 8, 12.
Dat antwoord toont dat het deel dat activeert geen volwassene is, maar het meisje dat nog zorg en veiligheid verwacht.

---

Psychologische sleutels om deze sporen uit het verleden te helen

Het identificeren van deze gedragingen is niet om jezelf harder te bekritiseren, maar om te beginnen jezelf met veel meer compassie te behandelen.

In traumawerk richt ik me meestal op diverse pijlers:

• Verschil maken tussen verleden en heden
  Je lichaam reageert alsof het gevaar nu is, maar vaak hoort het bij een andere tijd.
  Het benoemen helpt. Bijvoorbeeld:
  “Dit wat ik voel komt van vroeger, vandaag ben ik volwassen en heb ik meer middelen”.



• Het lichaam luisteren, niet alleen het denken
  Trauma uit zich in spierspanning, knopen in de keel, druk op de borst, spijsverteringsproblemen.
  Je kunt beginnen met korte pauzes van bewuste ademhaling en lichaams-scans. Het gaat niet om “je krachtig ontspannen”, maar om zonder oordeel te registreren wat er binnenin gebeurt.



• Grenzen gezond herleren
  Nee zeggen zonder jezelf monsterachtig te voelen is te leren.
  Begin met kleine grenzen:
  “Dit keer kan ik niet”, “ik moet erover nadenken”, “op dit moment komt het niet uit”.
  Elk grens respecteert je energie en stuurt een intern bericht: “ik verdien zorg”.



• De zelfeis in vraag stellen
  Als de innerlijke stem zegt: “je doet niet genoeg”, antwoord haar:
  “Ik doe wat ik kan met wat ik vandaag heb”.
  Het klinkt simpel, maar psychologisch introduceert het een nieuw narratief: dat van toestemming en menselijkheid, in plaats van de onmogelijke perfectie.



• Professionele gespecialiseerde hulp zoeken
  Traumasensitieve benaderingen werken met technieken die lichaam en geest integreren, zoals EMDR, somatische therapie, hechtingswerk, onder andere.
  Niet elk therapeutisch proces past bij iedereen, dus je hebt het recht te kiezen en te proberen tot je voelt dat je echt begrepen wordt.

In mijn lezingen zeg ik altijd een zin die dit samenvat:
“Wat je vandaag het leven bemoeilijkt, heeft je gisteren misschien gered”.
Je gedragingen zijn niet geboren om je te ruïneren, ze ontstonden om je te beschermen.
Nu hoef je ze alleen te actualiseren.

---

Wanneer hulp zoeken en hoe in je eigen tempo vooruitgaan

Het is een goed moment om hulp te zoeken wanneer:

• Je je emotioneel uitgeput voelt bijna de hele tijd.


• Je merkt dat je relaties zich herhalen volgens hetzelfde pijnlijke script.


• Je angst voor afwijzing je belemmert belangrijke beslissingen te nemen.


• Je nergens van kunt genieten omdat je altijd alert bent.

Je hoeft niet op de bodem te zijn om in therapie te gaan.
Je kunt er gewoonheen gaan omdat je rustiger, authentieker en met minder schuldgevoel wilt leven.

Als psychologe heb ik vrouwen gezien die totaal kapot aankwamen en die stap voor stap iets heel anders opbouwden:
gezondere relaties, een vriendelijkere innerlijke stem, vermogen om zonder schuldgevoel te rusten en een krachtig “nee” waar ze vroeger alles inslikten.

En als astroloog heb ik ook gezien dat, wanneer een vrouw begint te helen, haar geboortehoroscoop minder als een vastgelegd lot voelt en meer als een kaart van mogelijkheden.
De sporen van het verleden bepalen niet meer alles en jij pakt weer het roer van je leven terug 🚢.

Als je tijdens het lezen van dit artikel dacht “dat gebeurt mij”, heb je al een enorme stap gezet: je kijkt bewuster naar jezelf.
Vanaf hier gaat het pad verder met kleine daden van zelfzorg, moedige beslissingen en, als je dat voelt, professionele begeleiding die in jouw tempo werkt.

Je hoeft geen ander mens te worden.
Je hoeft alleen de persoon te herkennen die je altijd al was onder al die verdedigingslagen.
Daaronder, onder de schuld, de angst en de zelfeis, is er geen probleem, maar een vrouw met een verhaal die respect, zorg en herstel verdient 💜.