Het hart is een vitaal orgaan, maar het is ook erg gevoelig voor wat we meemaken. Volgens de Argentijnse Vereniging voor Cardiologie (SAC) en de Argentijnse Hartstichting (FCA) kan het in sommige gevallen letterlijk “breken”, al niet in de romantische zin die we ons meestal voorstellen.

Deze waarschuwing krijgt vaak extra aandacht in de aanloop naar Valentijnsdag. Niet om je bang te maken, maar om iets belangrijks te herinneren: intense emoties kunnen ook hun weerslag hebben op het lichaam. Een relatiebreuk, een verlies, een heftige ruzie, een pijnlijke verrassing of een periode van veel stress kunnen hun sporen nalaten op de cardiovasculaire gezondheid.

Rond Valentijnsdag voelen veel mensen meer druk, nostalgie of verdriet. Als dit onderwerp je emotioneel raakt, kan het je ook helpen om te lezen hoe je liefdesleven eruitziet volgens je sterrenbeeld op Valentijnsdag, als een meer symbolische en emotionele kijk op de liefde.

Wat het gebroken-hartsyndroom of Takotsubo-syndroom is

Het Takotsubo-syndroom, in de volksmond bekend als het gebroken-hartsyndroom, is een hartaandoening die in de jaren 90 in Japan werd beschreven.

Het heet Takotsubo omdat het hart tijdens de episode van vorm kan veranderen. Vooral een deel van de linkerhartkamer bolt uit en krijgt een vorm die doet denken aan een Japanse pot die wordt gebruikt om octopussen te vangen: breed aan de onderkant en smal aan de hals.

Deze verandering is niet alleen een metafoor. Het is een lichamelijke reactie van het hart op een letsel of intense stress. Daarom, hoewel de naam poëtisch klinkt, gaat het om een medische aandoening die professionele beoordeling nodig heeft.

Waarom het kan ontstaan na een heftige emotie

Dr. Salvatori, geciteerd door SAC en FCA, benadrukte de fundamentele rol van de relatie tussen hersenen en hart. Tegenwoordig weten we dat we het emotionele en het fysieke niet helemaal van elkaar kunnen scheiden. Wat we voelen, uit zich ook in het lichaam.

Bij onverwachte, fysieke of emotionele stress kan het lichaam een grote hoeveelheid adrenaline en andere stresshormonen vrijmaken. Bij sommige mensen kan die piek de hartfunctie tijdelijk beïnvloeden.

Daarom spreekt men over het gebroken-hartsyndroom in situaties zoals:

  • een liefdesbreuk of een emotioneel verlies;
  • het overlijden van een dierbare;
  • een zeer heftige discussie;
  • een onverwacht bericht;
  • een ongeval, operatie of acute ziekte;
  • langdurige periodes van angst, spanning of emotionele overbelasting.

Dat betekent niet dat elke vorm van verdriet het hart ziek maakt. Maar het herinnert ons er wel aan dat aanhoudende stress aandacht verdient, net als bloeddruk, cholesterol of bloedsuiker.

Wie meer risico loopt op het Takotsubo-syndroom

Een studie gepubliceerd door de American Heart Association (AHA) liet zien dat vrouwen van middelbare leeftijd en ouder tot wel 10 keer meer kans hebben om dit syndroom te krijgen dan mannen of jonge vrouwen.

Het komt vaker voor bij postmenopauzale vrouwen. Toch kan het ook bij andere mensen optreden, vooral wanneer er risicofactoren zijn of zeer intense emotionele situaties.

Volgens specialisten zijn sommige factoren niet te veranderen, zoals leeftijd of bepaalde erfelijke aanleg. Maar er zijn ook andere factoren waarop we in het dagelijks leven beter kunnen letten.

Tot de geassocieerde factoren behoren:

  • hoge bloeddruk;
  • dyslipidemie of afwijkingen in het cholesterol;
  • roken;
  • diabetes;
  • obesitas;
  • chronische stress;
  • depressie of aanhoudend verdriet;
  • emotionele isolatie of gebrek aan steun.

Deze psychosociale factoren verschijnen niet altijd in een bloedonderzoek, maar tellen wel mee. Soms “lijkt” iemand in basisonderzoeken gezond, maar leeft die persoon uitgeput, angstig of zonder echte rustmomenten.

Symptomen van het gebroken-hartsyndroom die je niet mag negeren

Het Takotsubo-syndroom kan sterk lijken op een hartinfarct. Daarom is het zo belangrijk om het niet te onderschatten.

De meest voorkomende signalen zijn pijn op de borst, kortademigheid, veranderingen op het elektrocardiogram en een stijging van hartenzymen. Ook kan er een drukkend gevoel, zweten, misselijkheid, zwakte of intense angst optreden.

Het belangrijkste verschil is dat bij veel gevallen een hartkatheterisatie laat zien dat de slagaders van het hart niet verstopt zijn, zoals bij een infarct door aderverkalking het geval is. Wel kan de bloedstroom naar de top van het hart verminderd zijn en kan de samentrekking ervan tijdelijk verzwakken.

Het goede nieuws is dat, met de juiste zorg, het hart meestal na enkele weken weer normaal functioneert. Maar dat betekent niet dat je thuis kunt afwachten als je klachten hebt. Pijn op de borst en kortademigheid vereisen altijd dringend medisch advies.

Behandeling en preventie: goed zorgen voor je hart is ook goed zorgen voor je emoties

De behandeling hangt af van het individuele geval en moet worden voorgeschreven door een medisch team. Die kan medicatie omvatten om cardiovasculaire risicofactoren te beheersen, zoals hoge bloeddruk, cholesterol, diabetes of andere samenhangende aandoeningen.

Psychologische begeleiding kan ook nuttig zijn. Cognitieve gedragstherapie kan bijvoorbeeld helpen om stresspatronen te herkennen, gedachten te ordenen, emoties te reguleren en gezondere handvatten te ontwikkelen om moeilijke momenten door te komen.

Het gaat er niet om “niet te voelen”. Dat zou onmogelijk zijn. Het gaat erom te leren omgaan met wat je voelt zonder dat je lichaam voortdurend in een alarmtoestand blijft. Soms maakt iets ogenschijnlijk eenvoudigs als op tijd om hulp vragen al een groot verschil.

Sommige dagelijkse gewoonten kunnen bijdragen aan preventie:

  • regelmatige medische controles laten uitvoeren;
  • medicatie niet stoppen zonder professioneel advies;
  • het lichaam regelmatig bewegen, binnen je mogelijkheden;
  • voldoende slapen;
  • roken en alcohol beperken;
  • praten over wat je pijn doet met iemand die je vertrouwt;
  • therapeutische steun zoeken als verdriet of stress aanhoudend worden.

Ook andere factoren zijn onderzocht, zoals chronisch alcoholmisbruik of langdurig gebruik van bepaalde medicijnen in specifieke contexten. Als je dus twijfels hebt over je behandeling of je gewoonten, bespreek dat dan het best met je arts.

Valentijnsdag, liefde en emotionele gezondheid

Valentijnsdag kan voor sommige mensen een prachtige dag zijn en voor anderen juist heel moeilijk. Het kan hoop opwekken, maar ook herinneringen, rouw, eenzaamheid of vergelijkingen naar boven halen.

Als je midden in een breuk, verlies of gevoelige periode zit, eis dan niet van jezelf dat je je goed voelt alleen maar omdat de kalender zegt dat je “zou moeten” vieren. Ook je emotionele hart heeft rust, zorg en geduld nodig 💗.

En als er fysieke klachten optreden zoals pijn op de borst, kortademigheid, flauwvallen, hevige hartkloppingen of een vreemd gevoel dat je zorgen baart, schrijf dat dan niet alleen toe aan zenuwen. Raadpleeg onmiddellijk een arts. Goed voor je hart zorgen betekent ook luisteren wanneer het om hulp vraagt.