Giftige relaties: de wetenschap toont hoe ze je gezondheid schaden (ze verouderen je!), vooral als ze uit de familie komen

Giftige relaties, vooral permanente banden zoals familie, kunnen je vroegtijdig doen verouderen en verhogen het risico op chronische ziekten: zo beïnvloeden conflictueuze relaties je gezondheid....

Inhoudsopgave

1. Hoe een conflictrelatie maanden aan je biologische leeftijd kan toevoegen
2. Wat er met je lichaam gebeurt als je samenleeft met conflictpersonen
3. Waarom nabij conflictpersonen je gezondheid meer schaden
4. Signalen dat een relatie je letterlijk ziek maakt
5. Hoe je je gezondheid beschermt als je niet aan conflictpersonen kunt ontsnappen
6. Veelgestelde vragen over conflictpersonen, veroudering en chronische ziekten

Volg Patricia Alegsa op Pinterest!

Wist je dat één conflictpersoon in je leven je tot negen extra maanden aan biologische leeftijd kan toevoegen? Ja, alsof je lichaam zegt: “Met deze persoon in de buurt, laat ik maar snel ouder worden en bespaar ik mezelf het drama” 😅.

Het is niet alleen een metafoor. Verschillende recente onderzoeken tonen aan dat problematische relaties het biologische verouderingsproces versnellen en het risico op chronische ziekten verhogen, van hartproblemen tot cognitieve achteruitgang.

In dit artikel leg ik vanuit psychologie en wetenschap uit hoe omgaan met conflictpersonen je ziek kan maken, wat er in je cellen gebeurt en wat je kunt doen om jezelf te beschermen zonder naar een onbewoond eiland te verhuizen 🏝️.

Hoe een conflictrelatie maanden aan je biologische leeftijd kan toevoegen

Een recente studie gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) analyseerde de impact van negatieve relaties op de gezondheid. De resultaten zijn even duidelijk als verontrustend:

• Het toevoegen van een conflictrelatie kan tot negen maanden aan je biologische leeftijd optellen.

1,5 %.

• Gemiddeld zou elke negatieve relatie ongeveer 2,5 extra maanden aan “interne veroudering” toevoegen.

Cardioloog en wetenschapscommunicator Eric Topol benadrukte deze bevindingen omdat ze niet bij “je voelt je emotioneel slecht” blijven. Wetenschappers wisten deze effecten op moleculair niveau te meten.

Hoe deden ze dat?

• Ze gebruikten epigenetische klokken, instrumenten die de biologische leeftijd berekenen aan de hand van bepaalde chemische markeringen op je DNA.


• Ze analyseerden patronen van DNA-methylering, een soort “schakelaars” die genen die met levensduur en ziekte te maken hebben aan- of uitzetten.


• Ze vergeleken mensen met en zonder frequente conflictrelaties.

Resultaat

Mensen die regelmatig met conflictpersonen omgingen toonden duidelijke veranderingen in die epigenetische markeringen, consistent met een snellere biologische veroudering.

Met andere woorden, je lichaam registreert ruzies, misbruik, constante kritiek en spanning. En het doet dat niet in poëzie, maar in het DNA.

Ik raad aan te lezen: Signaleren van een toxische vriendschap: hoe afstand te nemen

Wat er met je lichaam gebeurt als je samenleeft met conflictpersonen

In de psychologie spreken we altijd over “relationele stress”. Maar nu weten we vrij precies wat er met je organisme gebeurt als je langdurig midden in chronische conflicten leeft 😓.

Recente studies en mijn klinische ervaring komen op meerdere sleutelpunten overeen.

1. Chronische ontsteking neemt toe

Mensen die samenleven met schadelijke relaties laten vaker zien:

• Verhoogde ontstekingsmarkers in bloedonderzoeken.


• Groter risico op multimorbiditeit, dus meerdere chronische ziekten tegelijk.

In de praktijk heb ik patiënten gezien die, na jaren van vernederingen door een baas of familielid, ontwikkelen:

• Resistente hypertensie.


• Chronische spijsverteringsstoornissen.


• Spierpijn die slecht op behandeling reageert.

Wanneer we begonnen te werken aan grenzen en, in sommige gevallen, emotionele afstand, overdrijf ik niet als ik zeg dat hun lichaam begon te verbeteren vóór hun zelfvertrouwen.

2. Telomeren worden korter

De telomeren zijn structuren die de uiteinden van chromosomen beschermen. Hun verkorting wordt gelinkt aan:

• Snellere cellulaire veroudering.


• Groter risico op hart- en vaatziekten.


• Mindere immuunrespons.

De chronische stress die toxische relaties veroorzaken draagt bij aan het vroegtijdig inkorten van deze telomeren. Het is alsof je cellen zeggen: “Met dit dramagehalte haal ik de pensioengerechtigde leeftijd niet”.

3. Het immuunsysteem raakt uit balans

Het team van socioloog Byungkyu Lee en andere onderzoekers constateerde dat mensen die vaker aan negatieve relaties blootstaan:

• Een slechtere regulatie van het immuunsysteem hebben.


• Meer vatbaar zijn voor infecties.


• Een grotere kans hebben meerdere aandoeningen tegelijk te ontwikkelen.

Dit komt overeen met wat veel patiënten vertellen

“Sinds ik samenwoon met mijn agressieve schoonbroer word ik voortdurend ziek”. “Sinds ik in deze relatie zit, heb ik constant migraine”. Niets daarvan is toevallig.

Ik raad aan te lezen: Deze kenmerken komen vaak voor in een toxische liefdesrelatie

Waarom nabij conflictpersonen je gezondheid meer schaden

Niet alle negatieve relaties hebben evenveel impact. Onderzoek en klinische praktijk tonen dat het uitmaakt wie de conflictpersoon is en hoe je je tot hem/haar verhoudt.

1. Problematische familie, groter verbruik

Het team van Byungkyu Lee aan de New York University ontdekte iets heel interessants

• Conflictuele relaties met nabije familieleden, anders dan je partner, blijken bijzonder schadelijk te zijn.

Denk aan

• Een vader of moeder die alles bekritiseert.


• Een broer die je belachelijk maakt en de competitie aangaat.


• Een volwassen kind dat voortdurend agressief is.

Waarom beïnvloeden ze zo veel?

• Omdat het contact vaak verplicht is; je kunt ze niet zomaar “niet meer zien” zonder emotionele of sociale kosten.


• Omdat er een loyaliteitsband bestaat, wat het moeilijk maakt grenzen te stellen.


• Omdat deze mensen je zwakke punten al vanaf het begin kennen.

In therapie zie ik vaak het volgende

De persoon verdraagt dingen die hij/zij nooit van een vreemde zou tolereren. Maar de prijs, qua fysieke en mentale gezondheid, stapelt zich op als een schuld met rente.

2. “Vriend-vijanden” en ambivalente relaties

De gevaarlijkste relaties zijn soms niet de duidelijk slechte, maar de ambivalente — de beroemde “vriend-vijanden” 😬.

Onderzoek verbonden aan universiteiten zoals die van Utah laat zien dat deze relaties, waarbij je niet weet of die persoon je steunt of verraadt, veroorzaken:

• Aanhoudende laaggradige stress.


• Meer psychische uitputting dan openlijk negatieve relaties, die je tenminste kunt vermijden.


• Grotere impact op de cardiovasculaire gezondheid.

Zoals een van de onderzoekers uitlegde: dezelfde persoon die je vandaag knuffelt, kan je morgen belachelijk maken. Die onvoorspelbaarheid put het zenuwstelsel uit.

3. Wie loopt meer risico zich te omringen met conflictpersonen

De PNAS-studie observeerde dat bepaalde groepen vaker aan probleemrelaties blootgesteld zijn

• Vrouwen die meer zorgtaken op zich nemen en de vrede bewaren ten koste van zichzelf.


• Mensen die dagelijks roken.


• Mensen die hun eigen gezondheid al als slecht ervaren.


• Mensen met adverse ervaringen in de kindertijd, zoals geweld of verwaarlozing.

In de praktijk zie ik vaak een patroon

Iemand die opgroeide in gewelddadige of chaotische omgevingen leert conflict te “normaliseren”. Als volwassene kiest die persoon vaak, onbewust, partners, bazen en vrienden die datzelfde niveau van ongemak herhalen. Zijn of haar lichaam betaalt ondertussen die rekening.

Signalen dat een relatie je letterlijk ziek maakt

Misschien vraag je je af “Hoe weet ik of een relatie me jaren biologisch bijtelt of het gewoon een karakterverschil is?”

Deze signalen zetten meestal de alarmbellen aan.

1. Je lichaam protesteert elke keer dat je die persoon ziet

• Je voelt druk op de borst, een brok in de keel of buikpijn voor of na het zien van die persoon.


• Je slaapt slecht de nacht vóór een gepland bezoek.


• Je merkt spierspanning in nek, kaak of rug bij interactie.

2. Je komt emotioneel uitgeput naar buiten

• Je voelt je schuldig over kleine of zinloze dingen.


• Je blijft uren malen over het gesprek.


• Je betwijfelt voortdurend je waarde of je oordeel.

3. Je fysieke gezondheid raakt tegelijkertijd ontregeld

• Bestaande klachten verergeren, zoals migraine of prikkelbare darmsyndroom.


• Nieuwe symptomen verschijnen zonder duidelijke medische verklaring.


• Artsen zeggen je dat “stress in jouw geval niks helpt”.

In mijn lezingen nodig ik vaak uit voor deze oefening

Denk aan de drie mensen met wie je het meest samenleeft of het meest tijd doorbrengt. Ontspant je lichaam als je aan hen denkt of spant het zich aan?

Je organisme reageert eerder dan je rationele geest. En het vergist zich zelden.

Hoe je je gezondheid beschermt als je niet aan conflictpersonen kunt ontsnappen

Was het maar zo eenvoudig als een knop indrukken om toxische mensen te wissen, net zoals je contacten op je telefoon 😅. In het echte leven is er familie, werk, buurt, economische factoren. Je kunt de band niet altijd volledig verbreken, maar je kunt de impact op je gezondheid verminderen.

1. Beperk de blootstelling, al is het geleidelijk

• Verminder de interactietijd waar mogelijk.


• Vermijd alleen zijn met die persoon als die zich privaat agressiever gedraagt.


• Kies neutrale ruimtes voor ontmoetingen, zoals openbare plekken.

Een patiënt met een zeer conflictueus familielid kon de band niet rigoureus verbreken. We begonnen met iets eenvoudigs

• Kortere telefoongesprekken.


• Bezoekjes meer gestructureerd en minder spontaan.


• Na elk bezoek een wandeling maken om spanning te ontladen.

Zijn bloeddruk begon te verbeteren samen met zijn gevoel van controle.

2. Stel duidelijke grenzen

Het lichaam lijdt wanneer jij geen grenzen stelt. Enkele zinnen die je kunnen helpen

• Ik ga dit gesprek niet voortzetten als je tegen me schreeuwt.


• Ik begrijp dat je anders denkt, maar ik accepteer geen beledigingen.


• Als je op die toon doorgaat, stoppen we hier voor vandaag.

Zal de ander boos worden?

Waarschijnlijk wel. Maar jouw gezondheid is meer waard dan zijn of haar comfort.

3. Versterk je positieve relaties

Het goede nieuws

Gezonde banden tonen zich ook in je cellen 💚.

Psycholoog Alex Haslam van de University of Queensland legt uit dat het gevoel deel uit te maken van een groep je beschermt

• Het verbetert de immuunrespons.


• Het vermindert het risico op cognitieve achteruitgang.


• Het dempt de impact van interpersoonlijke stress.

De wetenschap toont dat sociale isolatie net zo schadelijk kan zijn als obesitas of fysieke inactiviteit. Daarom gaat het niet alleen om het afstand nemen van conflictpersonen, maar ook om:

• Zoek groepen waar je je geaccepteerd voelt.


• Koester voedende vriendschappen.


• Laat mensen je helpen, niet alleen jij anderen ondersteunen.

4. Werk aan je persoonlijke geschiedenis

Als je bent opgegroeid omringd door geweld, kritiek of verwaarlozing, is het mogelijk dat je nu

• Moeite hebt te herkennen wanneer een relatie je schaadt.


• Niveaus van conflict tolereert die anderen onaanvaardbaar zouden vinden.

Psychotherapie helpt je om:

• Patronen te ontdekken in de keuze van schadelijke partners of vrienden.


• De manier waarop je tegen jezelf praat te veranderen.


• Opnieuw te leren wat je je veilig voelen in een relatie betekent.

Als iemand in een sessie tegen me zegt “Ik denk dat ik overdrijf, mijn partner bekritiseert me alleen als hij het slecht gezind is”, antwoord ik meestal heel simpel

“Je lichaam overdrijft niet. Je onderzoeken, je slapeloosheid en je angst vertellen een ander verhaal”.

Veelgestelde vragen over conflictpersonen, veroudering en chronische ziekten

Kan echt één persoon mijn gezondheid zo beïnvloeden?

Ja. De PNAS-studie schat enkele extra maanden aan biologische leeftijd per conflictrelatie. En wanneer je meerdere van zulke mensen dichtbij hebt, telt het effect op. Sommige experts vergelijken deze biologische last met roken qua impact op de levensverwachting.

Met welke soorten ziekten worden deze negatieve relaties geassocieerd?

Wetenschappelijke en klinische gegevens wijzen op een hoger risico op

• Hart- en vaatziekten.


• Metabole problemen.


• Auto-immuunstoornissen.


• Cognitieve achteruitgang.


• Angst- en depressiestoornissen.

Helpt het als ik het compenseer met positieve relaties?

Ja. Positieve sociale steun beschermt. Het wist niet volledig de schade van chronische stress, maar vermindert die wel. Daarom is het zo belangrijk

• Je sociale netwerk in balans te brengen.


• Meer tijd door te brengen met wie je goed doet.


• Ruimten van echte verbondenheid te zoeken.

Is het egoïstisch om weg te blijven van conflictpersonen als het familie is?

Egoïstisch is het je lichaam laten betalen met gezondheid om dynamieken in stand te houden die je beschadigen. Afstand nemen is soms nodig, ook al doet het pijn. Je kunt zorgen zonder jezelf te vernietigen. Je kunt helpen zonder misbruik toe te laten.

---

Als er iets is dat ik wil dat je uit dit alles meeneemt, is het dit

Je cellen luisteren naar je relaties. Je telomeren, je immuunsysteem en je hart voelen de impact van elk vijandig gesprek en van elke helende band.

Zorgen met wie je je verbindt is geen emotionele grill, het is een gezondheids- en langlevendheidsstrategie 🧬.

En als je nu aan iemand denkt en je voelt dat je lichaam zich aanspant, negeer het dan niet. Misschien gaat het niet alleen om een emotioneel probleem, maar ook om een deel van je fysieke toekomst dat op het spel staat.

Abonneer u op de gratis wekelijkse horoscoop

Boogschutter Kreeft Leeuw Maagd Ram Schorpioen Steenbok Stier Tweelingen Vissen Waterman Weegschaal