Beroertes, ook wel cerebrovasculaire accidenten genoemd, zijn een van de meest voorkomende oorzaken van afasie. Deze hersenaandoening kan het vermogen aantasten om taal te begrijpen, te produceren, te lezen of te schrijven.

Naar schatting ontwikkelt ongeveer 40% van de mensen die een beroerte krijgen, enige vorm van afasie. Bovendien blijft ongeveer de helft een jaar na de eerste gebeurtenis nog symptomen ervaren.

De moeilijkheden kunnen sterk verschillen. Sommige mensen weten wat ze willen zeggen, maar kunnen de woorden niet vinden. Anderen hebben problemen met het vormen van zinnen, het begrijpen van een gesprek of het volgen van een geschreven tekst. Dit kan frustratie, onzekerheid en sociaal isolement veroorzaken.

Een onderzoek uit Finland biedt een hoopgevend perspectief: zingen zou kunnen helpen om de spraakproductie te herstellen en positieve veranderingen in het taalnetwerk van de hersenen te bevorderen. De bevinding benadrukt het vermogen van de hersenen tot neuroplasticiteit: hun mogelijkheid om zich na een letsel te reorganiseren en nieuwe verbindingen te vormen.

Hoe zingen helpt om taal na een beroerte te herstellen

Onderzoekers van de Universiteit van Helsinki bestudeerden hoe muziek, en in het bijzonder zingen, kan bijdragen aan de revalidatie van patiënten met afasie na een beroerte.

Het onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift eNeuro, analyseerde de veranderingen die optreden in hersenstructuren die verbonden zijn met taal.

Volgens de resultaten droeg zingen bij aan het reorganiseren en versterken van het structurele netwerk dat spraak en taal verwerkt. Bij mensen met afasie is een deel van dit netwerk door de beroerte beschadigd geraakt.

Aleksi Sihvonen, onderzoeker aan de Universiteit van Helsinki, legde uit dat de bevindingen voor het eerst aantonen dat revalidatie door middel van zang verband houdt met veranderingen in de neuroplasticiteit. Het gaat dus niet alleen om je beter voelen door naar muziek te luisteren: er werden concrete veranderingen in de hersenen waargenomen.

Welke veranderingen zingen veroorzaakt in het taalnetwerk van de hersenen

Het taalnetwerk omvat gebieden van de hersenschors die betrokken zijn bij het begrijpen en produceren van spraak. Het omvat ook banen van witte stof, een soort communicatieroutes die informatieoverdracht tussen verschillende hersengebieden mogelijk maken.

Zingen vergrootte het volume van de grijze stof in taalgebieden in de linkerfrontaalkwab en verbeterde de connectiviteit van verschillende hersenbanen. De veranderingen waren vooral zichtbaar in het taalnetwerk van de linkerhersenhelft, al werden ook verbeteringen in de rechterhersenhelft geregistreerd.

Dit is belangrijk omdat zingen woorden, melodie, ritme, ademhaling, geheugen en beweging combineert. De gelijktijdige inzet van verschillende vaardigheden zou meerdere hersengebieden kunnen stimuleren en alternatieve wegen voor communicatie kunnen openen.

De onderzoekers zagen ook dat de positieve veranderingen samenhingen met een betere spraakproductie. In het dagelijks leven kan dit zich vertalen in meer gemak bij het uitspreken van woorden, het afmaken van zinnen of het deelnemen aan een gesprek.

Hoe het onderzoek naar zingen en afasie werd uitgevoerd

Aan het onderzoek namen 54 patiënten met afasie deel. Van hen ondergingen 28 deelnemers aan het begin en aan het einde van het onderzoek MRI-scans, waardoor de structuur en connectiviteit van hun hersenen konden worden vergeleken.

De wetenschappers gebruikten verschillende activiteiten: koorzang, muziektherapie en zangoefeningen die thuis werden uitgevoerd. Zo konden zij zowel de praktijk onder begeleiding van professionals als de opname ervan in de dagelijkse routine bestuderen.

Groepszang heeft ook een waardevolle emotionele dimensie. Een lied samen delen maakt deelname mogelijk zonder uitsluitend afhankelijk te zijn van een gewoon gesprek. Voor iemand die moeite heeft met spreken, kan het gevoel deel uit te maken van een groep schaamte verminderen en het zelfvertrouwen geleidelijk helpen herstellen.

Toch moeten de resultaten voorzichtig worden geïnterpreteerd. Het aantal deelnemers was beperkt en er is meer onderzoek nodig om te weten te komen welke mensen de grootste voordelen hebben, hoe vaak zij zouden moeten zingen en gedurende welke periode.

Zingen als toegankelijke aanvulling op revalidatie

Afasie kan autonomie, relaties en kwaliteit van leven ingrijpend beïnvloeden. Iets alledaags als om iets vragen, een ervaring vertellen of een emotie uiten kan een uitputtende uitdaging worden.

In deze context komt zingen naar voren als een toegankelijke en goedkope aanvulling op conventionele therapieën. Het zou ook ondersteuning kunnen bieden bij milde gevallen of wanneer de toegang tot gespecialiseerde diensten beperkt is.

Patiënten kunnen met familieleden zingen, deelnemen aan aangepaste koren of oefeningen doen die door professionals zijn aanbevolen. In zorginstellingen kan zang bovendien worden georganiseerd als groepsactiviteit die revalidatie, stimulatie en sociaal contact combineert.

Een eenvoudige oefening kan bestaan uit het kiezen van een bekend lied, het luisteren naar een couplet en dit zonder haast meezingen. Vertrouwde songteksten zijn vaak gemakkelijker, omdat ze muzikale en emotionele herinneringen activeren. Het belangrijkste is niet om zuiver te zingen, maar om geduldig deel te nemen en de oefening niet in een test te veranderen.

Zingen vervangt geen neurologische evaluatie, logopedie of de voor elke patiënt aangewezen revalidatie. Het moet worden beschouwd als een aanvullende methode. Bij afasie na een beroerte blijft de begeleiding door professionals zoals neurologen, spraak-taalpathologen of logopedisten essentieel.

Muziek, emoties en hersenherstel

Zingen zet niet alleen taal in beweging. Het kan ook herinneringen oproepen, de ademhaling reguleren en momenten van verbinding met andere mensen creëren. Voor een familie die de gevolgen van een beroerte doormaakt, kan het delen van een bekend lied een klein deurtje openen wanneer woorden uitblijven.

De bevindingen van de Universiteit van Helsinki tonen aan dat die emotionele ervaring gepaard zou kunnen gaan met werkelijke veranderingen in de hersenen. Er valt nog veel te onderzoeken, maar de mogelijkheid is bemoedigend: muziek kan een concrete bondgenoot worden binnen een complex en diep menselijk herstelproces. 🎵

Bron van het nieuws: Helsinki.fi