Er wordt vaak gezegd dat „we zijn wat we eten”. In de afgelopen jaren heeft deze uitspraak een bredere betekenis gekregen dankzij onderzoeken naar de relatie tussen de darmen en de hersenen.


Deze verbinding hangt niet alleen af van het voedsel dat je eet. Ook de complexe gemeenschap van micro-organismen die in je darmen leeft, bekend als de darmmicrobiota, speelt een rol. De samenstelling ervan kan verschillende processen in het lichaam beïnvloeden, al zijn er nog veel vragen die beantwoord moeten worden.


Prebiotica en geheugen tijdens het ouder worden


Een recent onderzoek stelde vast dat bepaalde prebiotische supplementen een positieve invloed kunnen hebben op het geheugen van ouderen. De onderzoekers benadrukten twee stoffen: inuline en fructo-oligosachariden (FOS). Beide zijn relatief goedkoop en gemakkelijk verkrijgbaar.


Deze verbindingen behoren tot de voedingsvezels. Ons lichaam kan ze niet volledig verteren, waardoor ze de darmen bereiken en als voedsel dienen voor bepaalde gunstige bacteriën. Daarom worden ze als prebiotica beschouwd.


Je moet ze niet verwarren met probiotica. Probiotica bevatten levende micro-organismen, terwijl prebiotica stoffen zijn die de groei of activiteit van bepaalde darmbacteriën bevorderen.


Je vindt vezels ook in tal van voedingsmiddelen. Een minder gebruikelijk voorbeeld is kweepeer, een vezelrijke vrucht die weinig wordt gegeten. Toch zijn een volwaardig voedingsmiddel en een geconcentreerd supplement niet gelijkwaardig en hebben ze niet noodzakelijkerwijs dezelfde effecten.


Hoe het onderzoek met tweelingen ouder dan 60 werd uitgevoerd


Aan het onderzoek namen 72 personen deel, verdeeld over 36 tweelingparen. De meesten waren vrouwen en allen waren ouder dan 60 jaar.


De onderzoekers wezen ieder lid van het paar willekeurig toe aan een van twee groepen. De ene tweelinghelft kreeg dagelijks een poedersupplement met prebiotische vezels en eiwitten. De andere kreeg een placebo die alleen eiwitten bevatte.


De keuze voor tweelingen maakte het mogelijk personen met een vergelijkbare genetische basis en vergelijkbare vroege levenservaringen te vergelijken. Dit helpt bepaalde individuele verschillen te controleren, al worden daarmee niet alle factoren die de resultaten kunnen beïnvloeden weggenomen.


Na 12 weken voltooiden de deelnemers een geheugenevaluatie die vergelijkbaar was met tests die worden gebruikt om vroege tekenen van Alzheimer op te sporen.


Welke verbeteringen in het geheugen werden waargenomen


De tweelingen die het supplement met inuline of FOS gebruikten, behaalden betere scores op de geheugentest dan degenen die de placebo kregen. De uitkomst wekte belangstelling, omdat die een mogelijk toegankelijke manier suggereert om de cognitieve functie tijdens het ouder worden te ondersteunen.


Het team onderzocht ook of het supplement veranderingen in spierkracht of spiermassa veroorzaakte. Op dit punt werden geen significante verschillen tussen de groepen gevonden.


De bevindingen werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications. Dit betekent echter niet dat inuline of FOS Alzheimer voorkomt, geheugenproblemen geneest of bij iedereen op dezelfde manier werkt.


Het gaat om een klein onderzoek van korte duur. Er zijn studies nodig met meer deelnemers, meer uiteenlopende groepen en langdurige opvolging om het effect te bevestigen en te begrijpen welke betekenis het heeft in het dagelijks leven.


Hoe het darmmicrobioom en de hersenen met elkaar samenhangen


Het mogelijke verband tussen vezelsupplementen en cognitieve functie kan te maken hebben met hun prebiotische werking. Tijdens het onderzoek werden veranderingen in de darmmicrobiota vastgesteld, waaronder een toename van bacteriën uit het geslacht Bifidobacterium, die in bepaalde contexten als gunstig worden beschouwd.


Deze bacteriën metaboliseren bepaalde soorten vezels en produceren verbindingen die kunnen deelnemen aan stofwisselings-, immuun- en zenuwprocessen. Deze communicatie tussen het spijsverteringsstelsel en het zenuwstelsel wordt vaak de darm-hersen-as genoemd.


Het idee dat het microbioom verschillende aspecten van de gezondheid kan beïnvloeden, is niet nieuw. Eerder onderzoek bracht veranderingen in de voeding of vastenmethoden eveneens in verband met veranderingen in de microbiota en in bepaalde patronen van hersenactiviteit.


Toch bewijst een verband op zichzelf geen directe oorzaak-gevolgrelatie. Wetenschappers proberen nog steeds te begrijpen welke micro-organismen betrokken zijn, welke stoffen zij produceren en hoe deze signalen uiteindelijk het geheugen zouden kunnen beïnvloeden.


Is het verstandig om supplementen met inuline of FOS te nemen?


Deze resultaten zijn veelbelovend, maar rechtvaardigen niet dat je met een supplement begint zonder je persoonlijke situatie te beoordelen. Inuline en FOS kunnen winderigheid, een opgeblazen gevoel of spijsverteringsklachten veroorzaken, vooral wanneer ze in grote hoeveelheden worden gebruikt of plotseling worden toegevoegd.


Heb je een spijsverteringsaandoening, gebruik je medicijnen of merk je aanhoudende veranderingen in je geheugen op, raadpleeg dan een zorgprofessional. Een goede beoordeling kan slaapproblemen, stress, voedingstekorten, bijwerkingen van medicijnen of andere oorzaken uitsluiten die ook het vermogen om dingen te onthouden kunnen beïnvloeden.


Terwijl de wetenschap verder onderzoek doet, kun je je hersenen verzorgen met gewoonten die al sterker worden ondersteund: gevarieerd eten, regelmatig bewegen, voldoende slapen, sociale contacten onderhouden en je geest stimuleren met activiteiten die je leuk vindt.


De microbiota biedt een fascinerende weg om het ouder worden beter te begrijpen. Ze biedt geen magische oplossingen, maar herinnert ons wel aan iets waardevols: ook de gezondheid van je hersenen bouw je op met kleine dagelijkse gewoonten. 🧠