Onderzoek onthult dat 9 van de 10 mannen niet toxisch of seksistisch zijn

Wat toxische mannelijkheid echt is (en wat het niet is)

Het onderzoek gebruikte de term "toxisch" niet als moreel label, maar als een set meetbare kenmerken. Ze werkten met acht indicatoren die samenhangen met problematische manieren om mannelijkheid te begrijpen:

• Rigide genderidentiteit: geloven dat “man zijn” vereist zich op één starre manier te gedragen.


• Seksueel vooroordeel: mensen beoordelen of minachten vanwege hun seksuele leven of identiteit.


• Onaangenaamheid: neiging zich koud, weinig empathisch en hard naar anderen te tonen.


• Narcisme: extreme behoefte aan bewondering, gevoel van superioriteit ten opzichte van anderen.


• Vijandig seksisme: openlijk negatieve en agressieve opvattingen over vrouwen.


• Welwillend seksisme: ideeën die "als complimenten lijken" maar vrouwen plaatsen als kwetsbaar of minderwaardig, bijvoorbeeld "zij hoeven zich niet druk te maken om werken, mannen moeten hen beschermen".


• Weerstand tegen preventie van huiselijk geweld: geweld in het paar- of gezinsverband rechtvaardigen of minimaliseren.


• Gerichtheid op sociale dominantie: voorkeur voor starre hiërarchieën waarin sommige groepen bevelen en anderen gehoorzamen.

Wanneer meerdere van deze factoren op hoge niveaus samenkomen, verschijnt wat we toxische mannelijkheid noemen.

En hier een heel belangrijk punt:

• Huilen is niet toxisch.


• Fysiek sterk zijn is niet toxisch.


• Genieten van leiderschap is niet toxisch.

Het wordt problematisch wanneer kracht wordt gebruikt om te domineren, wanneer leiderschap uitsluit, wanneer het idee van “man zijn” inhoudt dat je moet controleren en onderwerpen.

In mijn workshops met jonge mannen stel ik vaak een ongemakkelijke vraag:
"Wanneer werd je voor het eerst verteld dat iets wat je voelde 'niet mannelijk' was?"

De meesten herinneren zich:

• Als kind huilen.


• Bang zijn.


• Iets willen spelen dat "als vrouwelijk werd beschouwd".

Daar wordt het zaadje geplant: als ik niet mag voelen, wat doe ik dan met woede, angst, frustratie? Als je niet leert emoties te reguleren, is het veel gemakkelijker dat ze naar buiten komen in de vorm van geweld of controle.

Ik raad je aan te lezen:Moet ik afstand nemen van iemand die toxisch is? Hoe dat te weten.

De vier mannelijke profielen die het onderzoek detecteerde

De statistische analyse maakte het mogelijk de deelnemers in vier grote profielen te groeperen. Niet alle mannen gedragen zich hetzelfde, en dat is uitstekend nieuws voor preventie.

1. "Niet-toxisch" profiel

• Beslaat ongeveer 35 procent van de steekproef.


• Toont zeer lage niveaus op de acht problematische indicatoren.


• Het zijn mannen die meestal geen seksistische ideeën of dominantiehoudingen aanhangen.

Hier vallen veel mannen onder die wel lijden onder stereotypen, die zich enkel beschuldigd voelen omdat ze man zijn, ondanks dat ze gelijkwaardige relaties hebben of er actief naar streven.

2 en 3. Profielen van lage tot matige risico

• Gezamenlijk vertegenwoordigen ze iets meer dan de helft van alle beoordeelde mannen.


• Ze vertonen enkele problematische kenmerken, maar op lage of matige niveaus.


• Ze bevinden zich niet in zorgwekkende uitersten, hoewel het zinvol is om overtuigingen en gewoonten te bewerken.

In mijn praktijk zie ik veel mannen uit deze groepen: zij beschouwen zichzelf niet als seksistisch, maar laten uitspraken vallen zoals:

• "Ik zorg voor haar, daarom vind ik het beter dat ze 's nachts niet alleen uitgaat".


• "Ik help in huis".

En dan spreken we over zorg die controleert en waarom "helpen in huis" suggereert dat het huis van haar is.

4. Profielen van hoge toxiciteit

Ongeveer 10 procent toont duidelijke tekenen van toxische mannelijkheid. Hier maakten de onderzoekers twee subgroepen onderscheid:

• Welwillend toxisch (ongeveer 7 procent)
  
  
  
  • Hebben hoge niveaus van "hoffelijk" seksisme.
  
  
  • Kunnen vrouwen behandelen als "schatten om te beschermen", maar vanuit een paternalistische houding.
  
  
  • Zij tonen niet altijd expliciete vijandigheid, wat hun overtuigingen moeilijker zicht- en bespreekbaar maakt.
  
  
  
  


• Vijandig toxisch (iets meer dan 3 procent)
  
  
  
  • Vertonen openlijk agressief seksisme.
  
  
  • Neigen zich te verzetten tegen beleid tegen gendergeweld.
  
  
  • Tonenen meer narcisme en een voorkeur voor dominantie.
  
  
  
  

Uit de psychologie weten we dat een kleine groep met zeer schadelijke houdingen een enorme maatschappelijke impact kan hebben. Dit type mannen komt vaker voor in politieberichten, gevallen van extreem geweld en haatspraak.

Dat verklaart waarom we het gevoel krijgen dat "iedereen zo is", ook al tonen de gegevens het tegendeel.

---

Als de meerderheid niet vijandig is, waarom ervaren we zoveel mannelijk geweld?

Goede vraag, en erg nodig. Verschillende dingen spelen hier door elkaar.

1. Het focus-effect: het extreme valt meer op

De gevallen van ernstig mannelijk geweld vullen voorpagina's en koppen, terecht. Het verschrikkelijke mag niet onopgemerkt blijven.
Het probleem ontstaat wanneer we dat profiel generalizeren naar alle mannen. Onze hersenen onthouden het impactvolle en gevaarlijke beter.

2. Structuren die nog ongelijk blijven

Ook al handelen veel mannen niet vijandig, leven we in samenlevingen die nog steeds ongelijkheden met zich meedragen:

• Loonkloof.


• Ongelijke verdeling van zorgtaken.


• Minder geloofwaardigheid wanneer een vrouw melding maakt.

Dat betekent dat zelfs goedbedoelende mannen onbewust kunnen profiteren van een ongelijk systeem. Daarom volstaat het niet om te denken "ik ben niet gewelddadig", je moet privileges en rollen herzien.

3. Opgekropte pijn bij vrouwen

In sessies met vrouwen hoor ik uitspraken als:

• "Ik vertrouw mannen gewoon niet, punt."


• "Ik heb geen energie meer om te differentiëren, ik ben het zat."

Als een vrouw jaren van micromachismo's, straatintimidatie, medeplichtige stiltes en seksistische opmerkingen draagt, is het begrijpelijk dat ze gaat generaliseren. Het is statistisch niet "eerlijk", maar emotioneel maakt het zin.

Als therapeut stel ik vaak een evenwicht voor:

• Aan vrouwen: zorg voor je veiligheid en geestelijke gezondheid, ook als dat tijdelijk betekent dat je zeer duidelijke grenzen stelt naar mannen in het algemeen.


• Aan mannen die echt willen veranderen: raak niet defensief beledigd, maar begrijp dat die sociale boosheid voortkomt uit reële pijn.

---

Precisere preventie: hoe campagnes en educatie beter te richten

Een van de grote bijdragen van het onderzoek heeft te maken met preventie. Als niet alle mannen hetzelfde zijn, werken dezelfde strategieën niet voor iedereen.

We kunnen denken aan verschillende interventieniveaus:

1. Met de niet-toxische meerderheid

Deze mannen kunnen sleutelbondgenoten worden. Hoe?

• Hen opleiden in vroegtijdige detectie van controlerend gedrag bij vrienden, collega’s of familie.


• Hen betrekken bij programma's voor gedeelde vaderschapszorg en zorgtaken.


• Hen uitnodigen om met andere mannen over emoties te praten, om het mythe te doorbreken dat "mannen daar niet over praten".

In bedrijfspresentaties, wanneer ik mannen vraag een moment te delen waarop ze zich kwetsbaar voelden, heerst aanvankelijk een ongemakkelijke stilte. Daarna, zodra de eerste opent, breekt de dam. Preventie gaat ook over dat: normaliseren dat mannen menselijk zijn.

2. Met profielen van laag tot matig risico

Hier werken heel goed:

• Ruimtes voor reflectie over micromachismo's en "onschuldige grapjes".


• Oefeningen die welwillend seksisme ter discussie stellen: bijvoorbeeld "ze zou geen zware dingen moeten tillen" wanneer zij dat wél wil en kan.


• Programma's voor emotionele educatie, vooral bij tieners en jongvolwassenen.

Een oefening die ik vaak gebruik: mannen vragen zich voor te stellen hoe ze zich zouden voelen als ze iedere keer dat ze ’s avonds alleen uitgaan hun locatie in real time moesten delen uit angst voor een aanval. Dat verandert het gesprek aanzienlijk.

3. Met profielen van hoge toxiciteit en vijandigheid

Hier hebben we het over gespecialiseerde interventies:

• Verplichte therapeutische programma's voor daders, met serieuze evaluatie van gedragverandering.


• Direct werken aan overtuigingen van dominantie, narcisme en legitimering van geweld.


• Strikte openbare beleidsmaatregelen die een duidelijk signaal afgeven: geweld heeft echte consequenties.

Campagnes alleen zijn niet genoeg; in deze gevallen moet preventie onderwijs, justitie en psychologische begeleiding combineren.

---

Uit de praktijk en workshops: verhalen die mythes ontkrachten

Ik deel een paar scènes (aangepast om vertrouwelijkheid te bewaren) die ik keer op keer zie.

De man die bang was "zoals zijn vader" te worden

In therapie zei een cliënt:
"Mijn vader schreeuwde, gooide dingen kapot, maakte me bang. Ik doe niets daarvan, maar mijn partner vertrouwt mannen niet. Wat moet ik doen?"

We werkten op twee fronten:

• Hem helpen zijn eigen gezonde gedragingen te herkennen en vol te houden, zonder schuld te dragen die niet van hem is.


• Een dialoog openen met zijn partner over haar angsten en zijn inspanningen, om langzaam vertrouwen op te bouwen.

Hier zie je iets cruciaals uit het onderzoek: de meeste mannen willen niet lijken op de gewelddadige modellen die ze kenden. Velen komen juist naar therapie om met dat erfgoed te breken.

De "heer" die zijn welwillend seksisme niet zag

In een workshop was er een man die trots zei:
"Ik zou mijn vrouw nooit laten werken, ik onderhoud haar en zorg voor haar."

Hij beledigde vrouwen niet en rechtvaardigde geen fysiek geweld, maar hield vast aan een diep paternalistisch idee. Toen ik vroeg of zijn partner gelukkig was met die regeling, bleef hij stil. Later vertelde zij dat ze zich opgesloten voelde.

Dit is het type profiel dat het onderzoek "welwillend toxisch" noemt:

• Niet per se agressief, maar beperkt het vrijheden.


• Plaats vrouwen op een voetstuk, maar alleen als ze voldoen aan het door hem verwachte plaatje.

We werken eraan om zorg te herformuleren als teamwork: twee volwassenen die elkaar bijstaan, niet één die voor de ander beslist "voor haar bestwil".

Sterrenkunde, mannen en labels

Als astroloog hoor ik vaak uitspraken zoals:

• "Alle mannen van dat teken zijn ontrouw".


• "Vurige mannen zijn altijd agressief".

Ik antwoord altijd hetzelfde: noch de geboortehoroscoop, noch het geslacht veroordeelt iemand. Een man met een horoscoop vol vuur kan leren die energie te gebruiken om te ondernemen, op een gezonde manier te beschermen en hartstochtelijk lief te hebben, niet om te domineren.

Hetzelfde geldt voor gender: man zijn maakt je niet tot dader. Het verschil wordt gemaakt door combinatie van persoonlijke geschiedenis, overtuigingen, omgeving, bewustzijnsniveau en innerlijk werk.

---

Om af te sluiten:

• Wetenschappelijk bewijs toont dat de grote meerderheid van mannen geen vijandige of openlijk seksistische houdingen aanhangt.


• Er is een minderheid met duidelijk toxische trekken die wel een groot sociaal risico vormt.


• We hebben preciezere preventie nodig: stop met alle mannen als het probleem te behandelen en begin profielen, verantwoordelijkheden en veranderingsmogelijkheden te onderscheiden.

Als je man bent en je voelt je aangevallen door het discours "alle mannen zijn hetzelfde", nodig ik je uit tot een ongemakkelijke maar krachtige vraag:
"Wat kan ik, vanuit mijn positie, doen zodat vrouwen zich iets veiliger en gerespecteerder voelen in mijn omgeving?"

En als je vrouw bent en voelt dat je niet meer kunt vertrouwen, is dat ook begrijpelijk. Misschien is de eerste stap voor jezelf zorgen, duidelijke grenzen stellen en je omringen met mannen die met daden laten zien dat andere vormen van mannelijkheid bestaan.

Uit psychologie, astrologie en menselijke ervaring zie ik het elke dag: niet alle mannen zijn toxisch, maar alle vormen van mannelijkheid hebben bewustzijn, reflectie en verantwoordelijkheid nodig. Daar ligt de echte weg naar preventie en verandering.