Verschillende onderzoeken die beschikbaar zijn bij de National Institutes of Health (NIH) in de Verenigde Staten hebben de rol van voeding bij een bipolaire stoornis geanalyseerd. Hun resultaten suggereren dat een evenwichtige voeding ondersteuning kan bieden als onderdeel van een integrale behandeling.


Een bipolaire stoornis wordt gekenmerkt door belangrijke veranderingen in stemming, energie, activiteit en concentratievermogen. De aandoening kan invloed hebben op het emotionele, fysieke, professionele en sociale leven van degene die ermee te maken heeft.


Soms treden depressieve episoden op. Op andere momenten kunnen er perioden van manie of hypomanie voorkomen, met euforie, minder behoefte aan slaap, versnelde gedachten, impulsiviteit of een ongebruikelijk hoog energieniveau.


Deze veranderingen verstoren niet alleen het dagelijks leven. Ze kunnen ook rust, het plannen van maaltijden, lichaamsbeweging en de zorg voor andere gezondheidsproblemen bemoeilijken. Daarom kunnen dagelijkse gewoonten een waardevolle aanvulling zijn, al vervangen ze nooit medische zorg of de voorgeschreven behandeling.


DASH-dieet en bipolaire stoornis: welke relatie onderzoekt de wetenschap?


De onderzochte studies hebben mogelijke verbanden gevonden tussen de kwaliteit van de voeding, de metabole gezondheid en het verloop van een bipolaire stoornis. Een van de voedingspatronen die aandacht krijgt, is het DASH-dieet, waarvan de naam afkomstig is van Dietary Approaches to Stop Hypertension.


Dit voedingsplan is oorspronkelijk ontwikkeld om hoge bloeddruk te voorkomen of onder controle te houden. Het is gebaseerd op verse voedingsmiddelen, vezels, hoogwaardige eiwitten en het verminderen van een teveel aan natrium, suikers en verzadigde vetten.


Mensen met een bipolaire stoornis kunnen een groter risico hebben op obesitas, hoge bloeddruk, diabetes type 2 of hart- en vaatziekten. In sommige gevallen spelen een zittende leefstijl, slaapstoornissen, onregelmatig eten of bepaalde medicijnen een rol. Daarom maakt zorg voor de cardiovasculaire gezondheid eveneens deel uit van het algemene welzijn.


Dit betekent niet dat de bloeddruk rechtstreeks stemmingswisselingen veroorzaakt, noch dat het DASH-dieet een bipolaire stoornis kan genezen. Het beschikbare bewijs wijst op een mogelijk aanvullend nut, maar er zijn nog meer onderzoeken nodig om specifieke aanbevelingen vast te stellen.


Aanbevolen voedingsmiddelen in een evenwichtig voedingspatroon


Het DASH-dieet geeft voorrang aan een gevarieerde combinatie van voedingsmiddelen. Daartoe behoren:



  • Volkorenproducten, zoals havermout, zilvervliesrijst of volkorenbrood.

  • Vis en mager vlees.

  • Eieren.

  • Magere zuivelproducten, wanneer deze goed worden verdragen.

  • Sojaproducten en andere plantaardige eiwitbronnen.

  • Noten en zaden, in gematigde porties.

  • Verse groenten en fruit.


Deze voedingsmiddelen leveren eiwitten, vezels, vitaminen, mineralen en gezonde vetten. Ze helpen ook om gedurende de dag energie op peil te houden en ondersteunen de algemene gezondheid.


In de praktijk hoef je niet van de ene op de andere dag je hele eetpatroon te veranderen. Je kunt beginnen met eenvoudige veranderingen: voeg groenten toe aan je maaltijd, vervang een geraffineerd graanproduct door een volkorenvariant of kies fruit en noten in plaats van sterk gezoete producten.


Als je daarnaast ook op je cardiovasculaire waarden moet letten, kan het nuttig zijn om te lezen hoe je cholesterol met peulvruchten kunt beheersen.


Lichaamsbeweging, slaap en regelmaat in maaltijden


Regelmatige lichaamsbeweging kan helpen een gezond gewicht te behouden, stress te verminderen en rust te bevorderen. Ze kan ook een gevoel van welzijn geven, al verschillen de effecten van persoon tot persoon.


Het is niet nodig om met intensieve trainingsschema's te beginnen. Wandelen, zwemmen, dansen of fietsen kunnen goede opties zijn. Het belangrijkste is een veilige en duurzame activiteit te kiezen, aangepast aan je lichamelijke conditie en aan de aanwijzingen van je zorgverleners.


Het is ook raadzaam om relatief vaste tijden aan te houden voor eten en slapen. Slaapgebrek en plotselinge veranderingen in de routine kunnen het emotionele evenwicht beïnvloeden. Een voorspelbare dagelijkse structuur maakt zelfzorg vaak gemakkelijker.


Voedingsmiddelen en stoffen die je beter kunt beperken


De onderzochte studies wijzen erop dat het verstandig is om overmatige consumptie van snoep, zout, suikerhoudende dranken en alcohol te verminderen. Deze producten kunnen de metabole en cardiovasculaire gezondheid schaden en bovendien voedzamere voedingsmiddelen verdringen.


Alcohol verdient bijzondere aandacht. Het kan de slaap verstoren, de stemming beïnvloeden en wisselwerken met bepaalde medicijnen. Als je medicatie gebruikt, overleg dan met je arts of apotheker voordat je alcohol drinkt.


Het is ook raadzaam om het westerse voedingspatroon te beperken, dat is gebaseerd op grote hoeveelheden rood en bewerkt vlees, transvetten, verzadigde vetten en geraffineerde koolhydraten. Frequent gebruik ervan wordt in verband gebracht met een hoger risico op obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.


Als alternatief kun je kennismaken met het mediterrane dieet om langer te leven, een ander voedingspatroon waarin groenten, peulvruchten, volkorenproducten, vis en olijfolie centraal staan.


Wat zeggen de geraadpleegde wetenschappelijke bronnen?


Voor de voorbereiding van dit artikel zijn de volgende wetenschappelijke overzichtsstudies geraadpleegd:



Deze publicaties onderzoeken het verband tussen voeding, metabole gezondheid en een bipolaire stoornis. Hun conclusies zijn veelbelovend, maar ze bewijzen niet dat een specifiek dieet psychotherapie, medicatie of psychiatrische begeleiding kan vervangen.


Een evenwichtige voeding, samen met regelmatige lichaamsbeweging, rust en medische controles, kan bijdragen aan een betere levenskwaliteit. Het advies moet worden aangepast aan jouw behoeften, eventuele aandoeningen, medicatie en gewoonten.


Als je een bipolaire stoornis hebt en je voedingspatroon wilt veranderen, bespreek dit dan eerst met je psychiater, arts of diëtist. Stop niet zelf met je medicatie en pas die niet op eigen initiatief aan. Een professional kan je helpen deze gewoonten op een veilige en realistische manier in te voeren.


Om verder te lezen over voeding en hersengezondheid kun je raadplegen hoe je Alzheimer kunt bestrijden.